کیست تخمدان یا به عبارتی Ovarian Cysts، یک بیماری خیلی شایع است و طبق آخرین آمار و دادههای جمع آوری شده حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از زنان در سال که در سن باروری هستند به علائم کیست رحم دچار میشوند. در این مقاله از راهنما درمان توضیحات کاملی از انواع کیست و علل بروز آن برای شما عزیزان قرار داده ایم. در ادامه با ما همراه باشید.
کیست تخمدان چیست؟ هر آنچه باید راجع به کیست تخمدان بدانید
کیست چیست؟
نکاتی که هر خانمی باید بداند:
- کیست تخمدان دختران یا زنان ممکن است در هر سنی از جمله دوران بلوغ و یا یائسگی به وجود بیاید.
- این کیستها میتوانند به شکل کیسهای یا خوشهای به وجود آیند.
اصولا بانوان بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی دچار علائم کیست رحم میشوند.
بانوان دارای دو تخمدان هستند و هر تخمدان در یک طرف رحم قرار دارند و بادامی شکل هستند.
تخمدانها اندامهای تناسلی زنانه هستند که در پایین شکم قرار دارند.
کیست تخمدان کیسهای حاوی مایع است که در تخمدان یا بر روی آن رشد میکند.
اکثر کیستهای تخمدان از نظر اندازه و محل قرارگیری در تخمدان بسیار متفاوت هستند و علائم کیست رحم متفاوتی ممکن است داشته باشند.
معمولاً کیست تخمدانها خود به خود برطرف میشوند و جای نگرانی نیست اما گاهی ممکن است کیست برطرف نشود و در صورت برطرف نشدن علائم کیست رحم، سبب میشود کیست به اندازه خطرناکی رشد کرده و یا پاره شود.
این علائم میتواند در موارد نادر سبب مشکلات جدی از جمله سرطان شود.
علائم کیست رحم
مرکز راهنما درمان با تدوین این مقاله تحت عنوان کیست تخمدان و نحوه درمان آن سعی در پیشگیری از بروز عوارض ناشی از چاقی با ارائه مشاوره های حیاتی در راستای یاری رسانی دارد تا به موقع برای درمان آن اقدام کنید.
همانطور که پیشتر در مقالات «عوارض چاقی» گفته شد، کیست تخمدان و رحم از عوارض بسیار شایع چاقی در بانوان است که درصورت عدم پیشگیری از روند افزایش وزن، کیست در خانم ها نیز پیشرفت کرده و نه تنها عوارض چاقی،بلکه عوارض و علائم کیست رحم نیز به آسیب های جسمی فرد اضافه میشود.
طبق نتایج به دست آمده از تحقیقات انجام شده، درصد قابل توجهی از بانوان مبتلا به کیست،در دسته افرادی قرار میگرفتند که دچار چاقی مفرط بوده و نیاز شدیدی به انجام عمل لاغری اسلیو معده داشتهاند. اما به دلیل عدم درمان اضافه وزن خود،دچار این عارضه و پیشرفت آن شدهاند.
بله. باید بدانید کیست های تخمدانی که بعد از یائسگی ایجاد می شوند، بیشتر از کیست هایی که قبل از یائسگی ایجاد می شوند، سرطانی هستند.
اگر کیست تخمدان دچار خونریزی و پارگی شود باید سریعا برای درمان و حتی عمل اقدام کنید. برای کاهش درد کیست خود در این بازه از داروهایی مانند استامینیفون و مفنامیک اسید می توان استفاده کرد.
با رعایت موارد زیر،میتوان از ابتلا به کیست پیشگیری کرد
- دوری از استرس
- از مصرف دخانیات و الکل بپرهیزید
- ورزش های هوازی
- مصرف کربوهیدرات را کمتر کنید
- مصرف فیبر و پروتئین را افزایش دهی
آشنایی با انواع کیستهای تخمدان
در بدن بانوان کیستهای تخمدانی تشکیل میشوند که انواع گوناگونی دارند.
هر نوع از آنها میتوانند سبب علائم کیست رحم خاص خود شوند. در ادامه مطلب به شناخت بیشتر کیستهای تخمدان میپردازیم:
کیستهای عملکردی تخمدان:
رایجترین کیست تخمدان، کیست عملکردی یا فانکشنال هستند و جزو کیستهای خوش خیم غیر سرطانی قرار دارند.
این کیست طی چرخه قاعدگی ایجاد میشود و وظیفه آن نگهداری از تخمکهای بالغ است و پس از تخمک گذاری از بین میرود.
معمولاً بیضرر هستند و برای روند بهتر تخمک گذاری این کیست تشکیل میشود. گاهی ممکن است تخمک آزاد نشود یا پس از آزاد شدن کیست از بین نرفته و متورم شود.
کیست فولیکی یا فولیکار:
شایعترین نوع کیسه تخمدان، کیست فولیکی یا فولیکار است. در اکثر موارد این کیست بیخطر خود به خود از بین میرود.
این کیست بر ۲۰ تا ۲۵ درصد از زنان باردار تاثیر میگذارد و علائم کیست رحم فولیکار در بانوان باردار به این گونه است که در طی سالهای باروری خود بدون اینکه متوجه شوند چندین کیست فولیکی دارند و معمولا بی ضرر هستند.
کیستهای لوتئال
کیستهای لوتئال که به کیست جسم زرد معروف است و پس از تخمک گذاری در تخمدان تشکیل میشود.
دومین نوع کیست شایع است که حدود ۵ تا ۱۰ درصد بر زنان در سن باروری تاثیر میگذارد.
وظیفه جسم زرد تولید هورمونی به نام پروژستون برای حمایت از باروری است.
جسم سرد ممکن است با مایع یا خون پر شود و به کیسه تخمدان تبدیل شود. برای درمان علائم کیست رحم لوتئال، پزشک متخصص ممکن است برای نظارت بر کیست و اطمینان از عدم رشد آن سونوگرافیهای مکرر تجویز کند.
کیست
باید بدانید که اکثر کیستهای لوئتال بدون درمان از بین میروند و اگر کیست بزرگ یا باعث درد شود پزشک متخصص برای درمان علائم کیست رحم با تجویز بهترین دارو برای کیست تخمدان قدمی موثر برای درمان آن با جراحی را توصیه میکند.
کیستهای درموئید
کیستهای درموئید جزو دستههای کمتر شایع شده قرار دارد. علت به وجود آمدن کیستهای درموئید به دلیل عدم آزاد شدن و گیر کردن سلولهای جنینی که در دوران رشد جنین در تخمدان ایجاد شدهاند میباشد.
این کیست حاوی بافتهایی از جمله پوست مو و گاهی اوقات دندان است.
کیست درموئید
کیستهای درموئید گرچه خوش خیم هستند اما به ندرت میتوانند سرطانی باشند.
پزشک برای درمان علائم کیست رحم درموئید معمولاً با جراحی کیست را برمیدارد و در اکثر موارد برای درمان علائم کیست رحم از نوع درموئید نیاز به عمل لاپاراسکوپی میباشد.
کیستهای درموئید کمتر از دو درصد از کیستهای تخمدان را تشکیل میدهند.
کیستهای سیتانوما:
علت ایجاد علائم کیست رحم سیتانوما، سلولهای سطح تخمدان است و حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از کیستهای تخمدان را تشکیل میدهد.
این کیستها میتوانند هم خوش خیم باشند و هم بدخیم.
معمولا اگر علائم کیست رحم خوش خیم باشد هیچ علامتی ندارد و گاه ممکن است نیاز به درمان نداشته باشد.
درمان علائم کیست رحم یا کیستهای سیتانوما به نوع کیست بستگی دارد و پزشک برای درمان سریع کیست تخمدان معمولا با جراحی آن را برمیدارد و گاهی برای درمان سریع کیست تخمدان از نوع بدخیم یا جلوگیری از رشد آن نیاز به درمانهایی از جمله شیمی درمانی و یا پرتو درمانی است.
کیست های آندومتریوز
این کیست میتواند ۱۰ تا ۱۵ درصد از زنان در سن باروری را تحت تاثیر قرار دهد و زمانی ایجاد میشود که بافت رحم در خارج از رحم در تخمدانها رشد کند و باروری را مختل کند.
طبق تحقیقات انجام شده توسط تیم مرکز راهنما درمان، کیستهای آندرومتریوز درمانی موثر دارند که میتوان با درمانهایی از جمله دارو، جراحی یا ترکیبی از هر دو علائم کیسه رحم آندومتریوز را مدیریت کرد.
عارضههای کیسه تخمدان را جدی بگیرید
همانطور که در مطلب بالا خواندید اکثر علائم کیست رحم بیعلامت و خاموش هستند و خود به خود برطرف میشوند.
اما گاهی کیستها بیخطر نیستند و با علائم جدی و پرخطر روبرو هستید. در کیست هایی که کوچک هستند و رشد نکردند علائم کیست رحم اکثراً آشکار نشده هستند و معمولاً به طور اتفاقی حین سونوگرافی میتوان به وجود آن پی برد.
پس میتوان گفت عموماً علائم کیست رحم در مواقعی که کیست شما رشد کرده و به حالت خطرناک درآمده خود را نشان میدهند.
بنابراین شما میتوانید با مراجعه به پزشک متخصص زنان از پیشرفت علائم کیست رحم خود پیشگیری کنید. اما گاه پیش میآید که کیست به اندازه کافی رشد کرده و بزرگ می شود و سبب پارگی و پیچیدگی تخمدانها و علائم کیست رحم پیشرفته نمایان می شود.
طبق آخرین تحقیقات انجام شده، مراجعه کنندگانی که با تیم مرکز راهنما درمان مشاوره داشتند پردغدهترین و رایجترین پرسش آنها این بود که: (از کجا بفهمیم کیست داریم؟ تا از رشد و پیشرفت آن جلوگیری کرده و سریعتر درمان کنیم.)
مرکز راهنما درمان در این مقاله در رابطه با این سوال رایج که از «کجا بفهمیم کیست داریم» که دغدغه بسیاری از بانوان سرزمین است پاسخ داده است:
علائم کیست رحم
در صورت مواجهه با علائم کیست رحم که در زیر شرح داده شده است سریعاً به پزشک متخصص مراجعه کرده و تا جدی نشدن علائم کیست رحم آن را درمان و کاملاً برطرف کنید:
- درد: شایعترین علائم کیست رحم درد شکم یا لگن است. اکثر دردها در اوایل علائم کیست رحم از خفیف شروع میشود و تا شدیدتر شدن درد میتواند پیشروی کند.
- پیچ خوردگی: از دیگر علائم کیسه رحم پیچ خوردگی کیست یا لولههای رحمی است و علت آن رشد سریع کیست میباشد. وقتی کیست در وضعیت وخیم باشد پیچ خوردگی اتفاق میافتد و بیشتر در کیستهای بزرگ رخ میدهد. طبق آخرین آمارهای جمع آوری شده حدود ۲ درصد از کیستهای تخمدان پیچ میخورند و کمتر از یک درصد از کیستهای تخمدان پاره میشوند.
هنگام پیچ خوردگی یا پارگی کیست علائم کیست رحم به شرح زیر میباشد:
- تب
- حالت تهوع
- استفراغ
- درد بسیار شدید و ناگهانی لگن
- تنفس شدید و تند
- خونریزی غیر طبیعی واژینال
یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان داد که زنان مبتلا به کیست تخمدان دو برابر بیشتر از زنانی هستند که کیسه تخمدان ندارند در معرض خطر ابتلا به درد لگن مزمن هستند.
- عفونت: از دیگر علائم کیست رحم عفونت است که خیلی کم پیش میآید کیست تخمدان عفونی شود. علائم کیست رحم هنگام عفونی شدن شامل
- تب و لرز
- ترشحات واژن
میباشد که اکثر مواقع علائم کیست رحم هنگام عفونی شدن با آنتی بیوتیک درمان میشود.
چاقی از مهمترین علل بروز علائم کیست رحم به شمار میآید که به دلیل اختلالات هورمونی به وجود میآید. شخص مبتلا به چاقی شدید باید با انجام ورزش و رژیم غذایی وزن خود را کاهش دهد.
در صورت محدودیت فعالیتهای فیزیکی یا وجود بیماریهای مثل فشار خون یا وزن بسیار بالا با انجام عملهای لاغری به درمان علائم کیست رحم خود کمک موثری خواهید کرد.
از کجا بفهمیم کیست داریم؟
بسیاری از کیست های تخمدان کوچک هستند و معمولاً کیستهای کوچک علائمی از خود نشان نمیدهند؛ اما گاهی پیش میآید که بعضی از کیستها رشد کرده و ما را با علائم کیست رحم دردسرساز خود روبرو میکنند.
ابتلا به کیست تخمدان یکی از بزرگترین دغدغههای بانوان است و عدم درمان علائم کیست رحم ناشی از چاقی میتواند دلیل بسیاری از مشکلات از جمله سرطان و ناباروری شود.
تشخیص علائم کیست رحم برای درمان ناباروری
امروزه راههایی برای کاهش وزن قطعی و درمان ناباروری ناشی از آن در منابع علمی توصیه شدهاند. برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله «اسلیو معده» را مطالعه کنید.
امروزه بسیاری از بانوان در سنین باروری هم نگران ابتلا به عارضه کیست تخمدان هستند و به دنبال درمان سریع کیست تخمدان هستند.
با افزایش آگاهی اجتماعی، بسیاری از بانوان که بر سلامتی خود اهمیت زیادی قائل هستند و به دنبال پیشگیری از ابتلا به علائم کیست رحم هستند و همیشه به دنبال این گونه سوالها از جمله «از کجا بفهمیم کیست داریم؟» «چگونه آن را درمان کنیم و..» هستند تا با مطلع شدن از پاسخ به این سوالها به درمان علائم کیست رحم خود کمک کنند.
همانطور که در مطلب قبل گفته شد اکثر کیستهای تخمدان بدون علائم و بیضرر هستند اما همیشه بدین صورت نخواهد بود و با بزرگ شدن کیست سبب علائمی از جمله:
- درد لگن
- شکم
- نفخ
- تغییرات در قاعدگی
- و ترشحات غیر طبیعی واژن میشود.
لازم به ذکر است به بانوان عزیز بگوییم حتی اگر با یکی از علائمی که در بالا ذکر شده روبرو شدید حتماً به پزشک متخصص خود مراجعه کنید و علائم کیست رحم خود را جدی بگیرید.
پزشک متخصص با بررسیهای لازم از جمله معاینه و سونوگرافی به وجود علائم کیست رحم پی خواهد برد اما گاه پیش میآید پزشک برای بررسیهای بیشتر، آزمایشهای لازم از قبیل آزمایش خون و لاپاراسکوپی را تجویز میکند.
لاپاراسکوپی برای تشخیص علائم کیست رحم
آزمایش خون میتواند به بررسی سطح برخی هورمونهایی که در خون باعث به وجود آمدن علائم کیست رحم بالا میشوند کمک کند.
این هورمونها شامل:
- هورمون استروژن
- پروژستورن
- آنتی مولرین
- هورمون لوتئینهکننده (LH)
- محرک فولیکول (FSH)
همچنین لاپاراسکوپی جزو جراحیهای بسیار جزئی به شمار میآید که در تشخیص قطعی اینکه «از کجا بفهمیم کیست داریم؟» کمک بزرگی میکند و با استفاده از یک دوربین کوچک، پزشک متخصص برای مشاهده داخل شکم و تخمدانها استفاده مینماید تا به وجود علائم کیست رحم پی ببرد.
اگر علائم کیست رحم تشخیص داده شود روند درمان کیست رحم به نوع و اندازه آن بستگی دارد.
تشخیص علائم کیست های ریز رحم
درمان علائم کیست رحم که مثل کیستهای کوچک و بدون علامت هستند معمولاً نیازی به درمان ندارد و برای احتیاط هر چند وقت یک بار توسط پزشک متخصص معاینه میشود. همچنین برای درمان خانگی کیست تخمدان کوچک یا بیخطر میتوانید از کمپرس آب گرم استفاده کنید و یا مایعات فراوان بنوشید و… .
چاقی یک عامل خطرناک برای ایجاد علائم کیست رحم pcos شناخته شده است.
وضعیتی که با کیستهای متعدد تخمدان و دورههای قاعدگی نامنظم مشخص میشود.
ارتباط علائم کیست رحم و چاقی
خطرناکترین علائم کیست رحم در دختران
کیستهای تخمدان در دختران و زنان در هر سنی شایع است اما بیشتر در دوران بلوغ یا در سنین باروری رخ میدهد.
طبق آخرین تحقیقات و بررسیهای لازم در منابع علمی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از بانوان در سنین باروری به علائم کیست رحم دچار میشوند و علائم کیست رحم در دختران از خفیف شروع شده و اگر به موقع درمان نشود تا علائم کیست رحم پیشرفته پیشروی خواهد کرد.
بسیاری از بانوان جوان در سنین باروری خود سوال میکنند که: «از کجا بفهمیم کیست داریم تا آن را به موقع درمان کنیم؟»
آمار علمی ارتباط چاقی و کیست رحم و ارائه راهکار
Pcos شایعترین علت ناباروری زنان است. زنان چاق در مقایسه با زنانی که وزن طبیعی دارند ۲۵_۵۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به علائم کیست رحم هستند.
باید بگوییم اگر اضافه وزن دارید با علائمی که در پایین ذکر شده است روبرو شدید و باید حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید.
علائم کیست رحم در دختران شامل موارد زیر میشود:
- درد لگن یا شکم: از شایعترین علائم کیست رحم در دختران این عارضه است و حدود ۷۰ الی ۸۰ درصد از بانوان پس از کیست به درد لگن یا شکم مبتلا خواهند شد. این عارضه معمولا در یک طرف لگن یا شکم رخ میدهد و همچنین ممکن است این درد به ران و کمر نیز سرایت کند.
- ترشحات غیر طبیعی واژن: یکی دیگر از علائم کیست رحم ترشحات غیر طبیعی واژن است و کیست تخمدان میتواند سبب حالت تهوع و استفراغ شود.
- نفخ: یکی دیگر از موارد علائم کیسه رحم در دختران نفخ میباشد و در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از دختران مبتلا به کیست تخمدان رخ میدهد.
- قاعدگی نامنظم: از دیگر علائم کیسه رحم تغییرات در زمان قاعدگی است که سبب نامنظم شدن قاعدگی خونریزی شدید یا لکه بینی میشود و در حدود ۵ تا ۱۰ درصد از دختران مبتلا به علائم کیسه رحم رخ میدهد.
- مقاومت به انسولین: بانوان چاق بیشتر در معرض عارضه ی مقاومت به انسولین هستند و مقاومت به انسولین سطح هورمون های مردانه را افزایش داده و در نتیجه سبب افزایش ابتلا به علائم کیست رحم میشود. همچنین چاقی با التهاب مزمن در بدن مرتبط است. التهاب سبب آسیب رساندن به تخمدان شده و خطر ابتلا به علائم ابتلا به کیست رحم را افزایش میدهد. علاوه بر افزایش خطر ابتلا به علائم کیست رحم، چاقی میتواند علائم کیست رحم را بدتر کند.
لازم به ذکر است بگوییم که اکثر بانوان همه ی علائم کیسه رحم که ذکر شده است را تجربه نمیکنند.
برخی از آنها ممکن است هنگام سونوگرافی یا معاینه پزشکی به علائم کیسه رحم خود پی ببرند.
علائم کیست رحم کشنده و ارتباط آن با سرطان
طی بررسیها و آمارهای جمع آوری شده حدود ۹۰ درصد از کیستهای تخمدان بیضرر و غیر سرطانی هستند. پس قاعده منطقی این است که برای رفع خطر ۱۰ درصد از کیستهای سرطانی که به دلایلی مثل چاقی به آن دچار میشوید، راه حلی منطقی برای کاهش وزن انتخاب کنید در همین زمینه مقاله اسلیو به معده را مطالعه کنید. با این حال اگر علائم کیسه رحم به موقع برطرف نشود سبب پیشرفت کیست شده و در نتیجه با علائم جدی روبرو خواهید شد.
سریعترین راه درمان خانگی کیست تخمدان
طبق تحقیقاتی که در منابع علمی معتبر تحت عنوان «درمان خانگی کیست تخمدان» انجام شد، به این نتیجه رسیدند که هیچ درمان خانگی ثابت شده ای برای کیست تخمدان وجود ندارد. با این حال برخی از اقدامات به تسکین علائم کیست رحم کمک میکند:
- استفاده از کمپرس گرم: استفاده از کمپرس گرم به مدت ۱۵ الی ۲۰ دقیقه چند بار در روز میتواند به تسکین علائم کیست رحم کمک کند و جزو تسکین و درمان خانگی کیست تخمدان به شمار می آید.
- حمام کردن با نمک اپسوم: حمام کردن با نمک اپسوم میتواند به آرامش عضلات و کاهش درد شما کمک کند.
- نوشیدن مایعات فراوان: نوشیدن مایعات به اندازه کافی به هیدراته ماندن بدن کمک کرده و به بهبود علائم کیست رحم از جمله نفخ کمک میکند و جزو درمان خانگی کیست تخمدان به حساب میآید. لازم به ذکر است این نکته را به شما عزیزان بگوییم درمان خانگی کیست تخمدان جایگزینی برای درمان های پزشکی نیستند و اگر درد شدید،خونریزی یا سایر علائم جدی دارید، به پزشک مراجعه کنید
چگونه با رفع علائم کیست رحم باردار شویم؟
انواع گوناگونی از علائم کیست رحم که ممکن است به باروری تایید بگذارد دو دستهاند که عبارتند از:
دستهی اول: به ندرت میتوانند بر باوری تاثیر بگذارند که شامل کیست های فولیکولی، درموئید، لوتئال می شود.
دسته دوم: کیست اندرومتریوز است. علائم کیست رحم (اندرومتریوز) میتواند سبب درد، ناباروری و سایر مشکلات شود و بانوان مبتلا به این نوع کیست حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد بیشتر در معرض ناباروری قرار دارند. اگر علائم کیست رحم شما بر باروری تاثیر بگذارد پزشک متخصص درمان هایی را برای بهبود عملکرد باروری شما توصیه میکند. این درمان ها عبارتند از:
با استفاده از راهکارهای زیر خطر ابتلا به کیست رحم خود را کاهش دهید.
این راهکار ها عبارتند از: کاهش وزن: کاهش وزن میتواند حدود ۵ تا ۱۰ درصد میتواند به کاهش خطر ابتلا به علائم کیست رحم کمک میکند.
داشتن برنامه رژیم غذایی سالم:رژیم غذایی شامل میوه ها،سبزیجات و غلات کامل و چربی های اشباع شده میتواند به کاهش خطر ابتلا به علائم کیست رحم تاثیر گذار باشند.
قابل توجه است بسیاری از افراد چاق در رعایت مداوم رژیم شکست میخورند و با بازگشت اضافه وزن بیش از پیش دچار علائم کیست رحم میشوند اما راهکار قطعی پیشنهادی به افرادی که از رعایت رژیم نتیجه نگرفته اند این است مقاله عمل لاغری را مطالعه کنند انجام فعالیت های فیزیکی و ورزش به طور منظم:
ورزش منظم میتواند به کاهش خطر ابتلا به کیست رحم و همچنین سایر مشکلات سلامتی مرتبط با چاقی کمک کند لازم به ذکر است که معاینات منظم لگن میتواند به پزشک شما کمک کند
